Fırlayan parça ve takım
Ayna çenesi, iş parçası veya kırılan takım yüksek enerjiyle muhafazaya çarpabilir; azami devir ve bağlama senaryosu üzerinden dayanım kanıtı gerekir.
CNC ve talaşlı imalat makinelerinde CE çalışması; iş parçası bağlama, takım ve eksen hareketleri, talaş tahliyesi ile operatör müdahalelerini birlikte değerlendirir. Bu makine ailesinde AB/AEA dönemi ilk piyasaya arz veya ilk hizmete sunmayla belirlenir: olay 19 Ocak 2027 dâhilse 2006/42/EC uygulanır. CNC ve talaşlı imalat makinesi için ilk olay 20 Ocak 2027'den itibaren gerçekleşirse (AB) 2023/1230 esas alınır; Türkiye'de 2006/42/AT ve ulusal uyum ayrıca doğrulanır.

Talaşlı imalat hücresinin güvenliği, makinenin katalog adından çok gerçek çalışma düzenine bağlıdır. Aynı gövde üzerinde otomatik takım değiştirici, çubuk sürücü, talaş konveyörü, robot yükleme, yüksek basınçlı soğutma veya prob sistemi bulunabilir. Bu seçeneklerin her biri erişim noktalarını, güvenli duruş biçimini ve kumanda sistemi sınırlarını değiştirir. Bu nedenle kategori değerlendirmesi; hedef pazar, seri ve model ailesi, işlenecek malzeme, azami devir, eksen strokları, bağlama tertibatı ve makineye bağlanan çevre ekipmanları tanımlanarak başlamalıdır. Sadece ana tezgâhı inceleyip otomatik kapı, robot ya da çubuk besleyiciyi ayrı bırakmak, gerçek kullanım sırasında oluşan ara yüz risklerini görünmez hâle getirebilir.
Uygunluk planının teknik omurgasını risk değerlendirmesi oluşturur. Dönen ayna veya takımın fırlatma etkisi, hızlı eksenlerin sıkıştırma bölgeleri, kırılan kesici uçlar, sıcak talaş, metal işleme sıvısı, gürültü ve bakım sırasında depolanmış enerji ayrı senaryolarla ele alınır. Muhafazanın yalnızca varlığı değil; darbe dayanımı, bağlantısı, görüş alanı, kilitleme mantığı ve açıkken izin verilen hareketler de doğrulanır. Ayar, ölçüm ve hata giderme için koruyucu açıkken sınırlı hareket gerekiyorsa seçilen çalışma modu, düşük hız, basılı tutarak çalıştırma ve yetkilendirme düzeni birlikte tasarlanmalıdır. Acil durdurma, normal durdurmanın yerine geçmez; güvenlik fonksiyonunun hangi tehlikeli hareketi ne kadar sürede güvenli hâle getirdiği ölçülebilir olmalıdır.
Elektrik ekipmanı bakımından EN 60204-1 çoğu endüstriyel CNC tezgâhında güçlü bir teknik referanstır, fakat makinenin özellikleri görülmeden otomatik kapsam ilan edilmez. Besleme gerilimi, kısa devre dayanımı, koruyucu iletken sürekliliği, izolasyon, artık gerilim, pano sıcaklığı ve elektromanyetik çevre tasarım girdisidir. Servo sürücüler, frekans konvertörleri, güvenli tork kapatma girişleri ve ağ bağlantılı kontrol elemanları nedeniyle güvenlik fonksiyonlarının mimarisi ayrıca incelenir. EMC Direktifi bağımsız olarak uygulanabilecek bir mevzuat katmanıdır; LVD’nin elektriksel güvenlik hedefleri ise makine mevzuatı altında ele alınır ve normal bir makine için ayrıca LVD uygunluk beyanı yazılması gerektiği varsayılmaz. Nihai kapsam, ürünün tanımı ve piyasaya arz şekliyle doğrulanır.
Takım magazini, iş parçası bağlama ve eksenler CNC ailesinin teslim edilen kapsamını tanımlar. CNC ve talaşlı imalat makinelerinde AB/AEA dönemi ilk piyasaya arz veya ilk hizmete sunmayla seçilir. CNC ailesinin ilk olayı 19 Ocak 2027 dâhilse 2006/42/EC; aynı ürün ailesinin ilk olayı 20 Ocak 2027'den itibaren ise (AB) 2023/1230 uygulanır. Türkiye'deki CNC ve talaşlı imalat makineleri için 2006/42/AT ile ulusal uyum ayrıca doğrulanır. Teknik dosya risk kararlarını, güvenlik deneylerini ve model kimliğini bir araya getirir.
Ad benzerliği tek başına yeterli değildir; enerji kaynağı, amaçlanan kullanım ve güvenlik mimarisi birlikte okunur.
| Ürün / sınır | Ayırıcı özellik | Uygunluk açısından sonuç |
|---|---|---|
| Tek başına tezgâh | Üretici tarafından çalışmaya hazır verilen CNC makine, kendi sınırları ve öngörülen takımları üzerinden tam makine olarak değerlendirilir. | |
| Robotlu yükleme hücresi | Robot, çevre çiti, kapılar ve tezgâh kumandası birlikte güvenli çalışıyorsa entegratör bütün hücrenin risklerini ve ara yüzlerini ele alır. | |
| Kısmen tamamlanmış makine | Kendi başına belirli bir uygulamayı yerine getiremeyen bir alt birim için montaj talimatı ve kuruluş beyanı yolu gündeme gelebilir. | |
| İkinci el veya yenilenmiş tezgâh | Piyasaya arz geçmişi, değişikliğin kapsamı ve performans artışının güvenliği etkileyip etkilemediği incelenmeden yeni CE işlemi gerektiği söylenemez. | |
| Çoklu model ailesi | Ortak gövde kullanılması tek dosyayı mümkün kılabilir; devir, güç, strok, koruyucu ve yazılım farklılıkları varyant matrisiyle gösterilmelidir. | |
| AB dışından ithalat | İthalatçı, işaret ve beyanın görünmesine ek olarak üreticinin teknik dosyayı yetkili makamlara sunabilecek düzeni kurduğunu kontrol etmelidir. |
Koruyucu, kontrol ve doğrulama yaklaşımı ürünün gerçek çalışma döngüsüne göre kurulmalıdır.
Ayna çenesi, iş parçası veya kırılan takım yüksek enerjiyle muhafazaya çarpabilir; azami devir ve bağlama senaryosu üzerinden dayanım kanıtı gerekir.
Tabla, taret, palet değiştirici ve motorlu kapı erişilebilir hacimlerde ezilme ya da sıkışma oluşturabilir; algılama ve duruş mesafesi birlikte doğrulanır.
Hidrolik akümülatör, pnömatik devre, yerçekimiyle hareket eden eksen ve DC bara gerilimi kilitleme sonrasında da tehlike yaratabilir.
Metal işleme sıvısı sisi, cilt teması, kaygan zemin ve yanıcı malzeme birikimi; emiş, sızdırmazlık ve temizlik talimatlarıyla yönetilir.
Enerji dönüşü, uzaktan komut, program devamı veya güvenlik kapısının kapanması tehlikeli hareketi kendiliğinden başlatmamalıdır.
Servis şifresi, manuel veri girişi ve uzaktan bağlantı güvenlik fonksiyonunu geçersiz kılamaz; değişiklik kayıtları kontrol altında tutulur.
Tek bir ürün adı bütün modeller için aynı cevabı vermez. Aşağıdaki sonuçlar teknik özellik doğrulamasıyla kesinleşir.
| Konu | Durum | Ürüne göre değerlendirme |
|---|---|---|
| 2006/42/EC ve Türkiye 2006/42/AT | EVET | Direktif dönemi CNC ve talaşlı imalat makineleri için AB/AEA'daki ilk arz ya da ilk hizmete sunmayla başlar. CNC ve talaşlı imalat makineleri için 2006/42/EC uygulanır; Türkiye'de 2006/42/AT ayrıca incelenir. |
| (AB) 2023/1230 Makine Regülasyonu | KOŞULLU | AB/AEA bakımından Regülasyon dönemi, CNC ve talaşlı imalat makineleri ilk kez arz edildiğinde veya ilk kez hizmete sunulduğunda başlar. CNC ve talaşlı imalat makineleri bu dönemde (AB) 2023/1230 kapsamındadır; üretim tarihi belirleyici değildir. |
| 2014/30/AB EMC | KOŞULLU | Elektronik sürücülü tezgâhın emisyon ve bağışıklık özellikleri hedef elektromanyetik ortamla birlikte değerlendirilir. |
| 2014/35/AB LVD | HAYIR | CNC ve talaşlı imalat makineleri için LVD ayrı uygulanmaz. Elektrik tehlikeleri CNC ve talaşlı imalat makineleri dosyasında 2006/42/AT Ek I 1.5.1 uyarınca değerlendirilir; pano, sürücü veya tezgâh dışı elektrikli aksesuar kendi arz statüsünde incelenir. |
| 2014/68/AB PED | KOŞULLU | Basınçlı akümülatör, tank veya tertibatın kategori ve istisna koşulları ürün verileri üzerinden incelenir. |
| 2014/34/AB ATEX | KOŞULLU | Makinenin patlayıcı ortamda kullanılmak üzere tasarlanması ya da kendi içinde patlayıcı atmosfer oluşturması durumunda kapsam analizi gerekir. |
ISO 9001 — Model konfigürasyonu, tasarım değişikliği ve seri kabul kayıtlarının kurumsal yönetimini destekleyebilir; ürün CE uygunluğunun yerine geçmez.
Torna, işleme merkezi, freze ve taşlama modelleri; devir, eksen, takım, muhafaza ve otomasyon seçenekleriyle ayrı konfigürasyonlara ayrılır.
Otomatik üretimden önce bağlama, ayar, ölçüm, talaş boşaltma, arıza giderme ve bakım görevleri makine tipi bazında kaydedilir.
EN ISO 23125, EN ISO 16090-1 veya EN ISO 16089 yalnız kapsamı gerçek tasarımla örtüşen alt aileye uygulanır.
Muhafaza dayanımı, kapı kilidi, güvenli hız, duruş, enerji dönüşü ve çevre ekipman sinyalleri ölçümle ya da hesapla kanıtlanır.
Elektrik-EMC kayıtları, talimatlar, varyant matrisi, etiket ve döneme göre AT veya AB Uygunluk Beyanı aynı ürün kimliğiyle teknik kontrolden geçirilir.
Kategori çalışması ürün adedi üzerinden paket belge satışı değildir. Teklif; ortak tasarım kanıtı, varyant farkları, mevcut testler ve her C tipi standardın gerektirdiği doğrulamalar görüldükten sonra sınırlandırılır.
Üst kapsamı veya benzer risk mimarisindeki diğer ürünleri karşılaştırın.
Hayır. Makinenin sınıfı ve seçilen uygunluk yolu değerlendirilir; sıradan bir CNC tezgâhında üçüncü taraf zorunluluğu bulunduğu peşinen söylenmez.
Yeterli değildir. Elektrik doğrulaması önemli bir kanıttır; mekanik fırlama, muhafaza, çalışma modu, gürültü ve bakım riskleri ayrıca kapatılmalıdır.
Tezgâhın mevcut uygunluğu ara yüz analizine girdi sağlar; robotlu hücre için yeni erişim, komut ve duruş senaryoları bütün olarak değerlendirilir.
Ortak tasarım kanıtlanırsa model ailesi yaklaşımı mümkündür. Güç, devir, koruyucu, yazılım ve opsiyon farkları açık varyant matrisiyle izlenmelidir.
Ayna, takım ve iş parçasının en olumsuz dönme enerjisi belirlenir; kabin bağlantısı, pencere ve olası fırlama yönleri bu senaryoya göre test veya hesapla doğrulanır.
AB/AEA'da tezgâhın ilk piyasaya arz veya hizmete sunma olayı 20 Ocak 2027'den itibaren gerçekleşiyorsa Regülasyon gerekleri uygulanır; Türkiye'de 2006/42/AT ile ulusal uyum ayrıca doğrulanır. Üretim ya da teslim tarihi tek başına geçiş ölçütü değildir.
Makinenin veya cihazın modelini, kullanım yerini ve temel teknik verilerini paylaşın. Kayra Patent; kapsam analizi, teknik hazırlık, test planı ve gerektiğinde onaylanmış kuruluş koordinasyonu için izlenecek yolu açıklar.